Over de monitor

De Cultuurmonitor is een instrument door en voor de culturele sector. In de monitor worden gegevens over het culturele leven in Nederland samengebracht en geanalyseerd. De monitor rapporteert over langlopende trends en agendeert op actuele ontwikkelingen.

Wat is de Cultuurmonitor?

De Cultuurmonitor brengt gegevens samen over ontwikkelingen in het culturele leven in Nederland en ontsluit deze op verschillende manieren. Tekstuele analyses rapporteren over langlopende trends en agenderen op actuele ontwikkelingen. Een interactief dashboard biedt daarnaast toegang tot een database met een groot aantal indicatoren over de Nederlandse cultuursector.

De Cultuurmonitor is er voor iedereen met een interesse in het culturele leven in Nederland en de ontwikkelingen hierin. Beleidsmakers, bestuurders, onderzoekers, journalisten en andere geïnteresseerden kunnen op deze website terecht voor gegevens over en duiding van bredere trends in de cultuursector. Het doel van de monitor is dan ook beleid en veld goed te informeren en daarmee bij te dragen aan een sterke cultuursector. Daarmee komt de monitor tegemoet aan de behoefte van het veld en beleidsmakers om bestaande en nieuwe informatie, data en kennis over langlopende trends en de actualiteit samen te brengen.

De Cultuurmonitor bouwt voort en sluit zoveel mogelijk aan op eerdere monitoringsinstrumenten als Cultuur in beeld (Ministerie van OCW, tot 2017), Het culturele leven (SCP, 2018) en de Cultuurindex en De Staat van Cultuur (Boekmanstichting, 2013-2019).

Hoe werkt de Cultuurmonitor?

De Cultuurmonitor ontsluit informatie over de Nederlandse culturele en creatieve sector. Omdat cultuur echter geen vastomlijnd begrip is, kiezen we bewust voor een brede en fluïde opvatting van cultuur. We gaan daarbij uit van cultuur ‘in brede zin’: gesubsidieerd en niet-gesubsidieerd, buitenshuis en binnenshuis, canoniek en populair, professionele kunst en amateurkunst, individueel en collectief. Als omstandigheden veranderen, kunnen nieuwe vormen en genres aan de Cultuurmonitor worden toegevoegd.

De informatie in de Cultuurmonitor wordt op verschillende manieren gepresenteerd, die hieronder worden toegelicht.

Domeinpagina’s

Domeinen binnen de Cultuurmonitor zijn te vergelijken met culturele ‘disciplines’ of ‘subsectoren’. Op dit moment bevat de Cultuurmonitor informatie over de domeinen Architectuur, Audiovisueel, Beeldende kunst, Design, Erfgoed, Games, Letteren, Podiumkunsten, Muziek en Theater. Deze selectie is grotendeels ontleend aan de publicatie Het culturele leven van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In de toekomst zullen nieuwe domeinen of verdere uitsplitsingen hieraan worden toegevoegd.

Op de domeinpagina’s is informatie over elk domein in een vaste volgorde te vinden. Achtereenvolgens bieden de pagina’s een selectie kerncijfers over het domein, beschrijven ze de belangrijkste ontwikkelingen en identificeren ze welke kennislacunes er nog zijn.

Themapagina’s

De themapagina’s van de Cultuurmonitor behandelen actuele en belangrijke onderwerpen die niet alleen in één cultureel domein spelen, maar van belang zijn voor de hele cultuursector. Themapagina’s plaatsen ontwikkelingen in perspectief en maken het mogelijk dwarsverbanden tussen domeinen te ontdekken.

In tegenstelling tot domeinpagina’s kennen themapagina’s een vrijere vorm. Afhankelijk van het betreffende thema nemen de pagina’s bijvoorbeeld de vorm aan van een dataverhaal, analyse of literatuuroverzicht. In de toekomst zullen voortdurend nieuwe thema’s aan de Cultuurmonitor worden toegevoegd en worden bestaande themapagina’s geactualiseerd.

Dashboard

Achter de Cultuurmonitor draait een database met een groot aantal indicatoren die aspecten van het culturele leven meerjarig in beeld brengen. In de database hanteren we een flexibele omgang met indicatoren. We stellen geen beperkingen aan de totale set indicatoren, maar wel aan individuele indicatoren. Deze dienen in elk geval meerjarig en duurzaam verzameld te worden, betrouwbaar en traceerbaar te zijn, en relevant en overkoepelend inzicht te bieden. Dit stelt ons in staat om indicatoren toe te voegen wanneer daar aanleiding voor is.

In het Dashboard kunnen indicatoren gekozen worden door te filteren op domeinen, thema’s, locaties en perioden. De geselecteerde indicatoren worden vervolgens automatisch op de best mogelijke manier gevisualiseerd. Afhankelijk van de geselecteerde gegevens zijn verschillende visualisaties mogelijk. Rechtsboven in het venster kunnen andere weergaven geselecteerd worden of kunnen de gekozen data gedownload worden.

Bronnenexplorer

De Cultuurmonitor biedt een overkoepelend beeld over de culturele en creatieve sector, en is daarvoor schatplichtig aan een groot aantal onderzoeken, publicaties en datasets die onderdelen van die sector veel diepgaander beschrijven dan in de Cultuurmonitor mogelijk is. De Bronnenexplorer biedt een visueel overzicht van een selectie van deze bronnen, en wijst zo de weg naar meer verdieping over de specifieke domeinen en thema’s uit de Cultuurmonitor.

Jaarrapportage

De domein- en themapagina’s van de Cultuurmonitor worden periodiek geüpdatet. Eén keer per jaar maken we echter een samenvattend overzicht van de culturele sector en bundelen we de meest actuele teksten in een jaarrapportage. De jaarrapportage biedt daarmee de mogelijkheid om gemakkelijk kennis te nemen van alle pagina’s en geldt als archief van de Cultuurmonitor. De Jaarrapportage 2021 kan als webtekst gelezen worden of als PDF gedownload worden.

Hoe maken we de Cultuurmonitor?

Voor het onderzoek ten behoeve van de monitoring baseren we zo veel mogelijk ons op bestaande bronnen, publicaties en datasets. Deels zijn dit bronnen die de hele cultuursector betreffen, zoals de Monitor Creatieve Industrie (Media Perspectives) of de Satellietrekening Cultuur & Media (CBS). Daarnaast brengt de Cultuurmonitor belangrijke gegevens en inzichten uit relevante thematische, sectorale en regionale rapportages op geaggregeerd niveau samen op een centrale plek. Voorbeelden van bronnen waaruit data verzameld worden zijn vrijetijdsbestedingsonderzoek (CBS, Vrijetijdsomnibus), de Monitor Amateurkunst (LKCA), de Games Monitor (Dutch Game Garden en NEO Observatory), de Erfgoedmonitor (RCE) en de database van DutchCulture.

Voor een duurzame en volledige monitoring zijn we dus afhankelijk van beschikbare datasets en onderzoeksresultaten bij andere organisaties. We gaan graag in gesprek over opname van bestaande en nieuwe gegevens, het prioriteren van vragen en indicatoren, en het afstemmen van nieuwe onderzoeksprojecten. Zo kunnen we samen met partners uit het (beleids)veld een centrale plek voor cultuurdata inrichten en bijdragen aan een sterke sector en goed geïnformeerd cultuurbeleid.

De onderzoekers van de Boekmanstichting verzamelen voortdurend gegevens en inzichten over de verschillende domeinen en thema’s. Dit doen zij samen en in gesprek met vele stakeholders en experts uit de sector, die de monitor voeden met onmisbare en verdiepende kennis en informatie. Bij het toevoegen van nieuwe gegevens maken we een onderscheid tussen de data in het Dashboard en de tekstuele domein- en thema-analyses. Het Dashboard blijven we doorlopend bijwerken met nieuwe cijfers zodra deze beschikbaar komen. Bij de domein- en thema-analyses gaan we uit van een tweejaarlijkse updatecyclus. In 2022 richten we onze aandacht vooral op de themapagina’s binnen de Cultuurmonitor: we schrijven nieuwe analyses voor de bestaande thema’s en voegen nieuwe thema’s over Digitalisering, Cultuur in de Regio en Innovatie toe. De domeinpagina’s krijgen daarnaast regelmatig kleinere updates, waarin we teksten actualiseren en nieuwe data toevoegen. In 2023 keren we dit om, en zullen juist voor de domeinpagina’s volledig nieuwe analyses geschreven worden. Aan het eind van beide jaren worden de belangrijkste inzichten en gegevens gebundeld in een jaarpublicatie die wordt gepresenteerd tijdens een publieke bijeenkomst.

Wie maken de Cultuurmonitor?

Auteurs

Jan Jaap Knol

Directeur

Janna Michael

Projectleider 2021

Janna werkte in 2021 mee aan de Cultuurmonitor

Rogier Brom

Onderzoekscoördinator

Domeinen: Beeldende kunst
Thema’s: Beroepspraktijk

Thomas van Gaalen

Onderzoeker

Domeinen: Beeldende Kunst

Maartje Goedhart

Onderzoeker

Domeinen: Architectuur, Erfgoed
Thema’s: Cultuur en participatie

Maxime van Haeren

Onderzoeker

Domeinen: Theater, Design, Podiumkunsten
Thema’s: Diversiteit en inclusie, Cultuur en participatie

Shomara Roosblad

Onderzoeker

Domeinen: Erfgoed

Bjorn Schrijen

Onderzoeker

Domeinen: Games, Letteren
Thema’s: Duurzaamheid

Sabine Zwart

Onderzoeker

Domeinen: Audiovisueel, Design, Architectuur

Begeleidingscommissie

  • Sigrid Hemels (Hoogleraar belastingrecht, Erasmus Universiteit)
  • Koen van Eijck (Hoogleraar cultuursociologie, Erasmus Universiteit)
  • Marcelle Hendrickx (Wethouder cultuur, gemeente Tilburg)
  • Sarah Malko (Bestuurssecretaris en hoofd onderzoek, Mondriaan Fonds)
  • Christianne Mattijssen (Directeur Erfgoed en Media, Ministerie van OCW)
  • Hugo van der Poel (Directeur, Mulier Instituut)
  • Marianne Versteegh (Algemeen secretaris, Kunsten ’92)
  • Jakob van der Waarden (Directeur, Raad voor Cultuur)

Klankbordgroep methodologie

  • Andries van den Broek (Onderzoeker, Sociaal en Cultureel Planbureau)
  • Kim Joostens (Onderzoeker, Centraal Bureau voor de Statistiek)
  • Giselinde Kuipers (Hoogleraar sociologie, Katholieke Universiteit Leuven)
  • Claartje Rasterhoff (Universitair docent, Universiteit Maastricht)
  • Joris Veerbeek (Onderzoeker, Universiteit Utrecht)
  • Henk Vinken (Onderzoeker, Pyrrhula Research Consultants)

Met veel dank aan

  • Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Subsidiënt)
  • Robert Oosterhuis (Onderzoekscoördinator Cultuur en Media, Ministerie van OCW)
  • Van Lennep (Ontwerp website)
  • Van Ons (Realisatie website)
  • Menno den Engelse (Realisatie database en API)
  • Petra Dreiskämper (Realisatie database en API)
  • Daan van Baal (Realisatie database en API)
  • Taalbureau IJ (Eindredactie)
  • Lisa Maatjens (Fotografie)
  • Claartje Rasterhoff (Projectleider pilotversie Cultuurmonitor)
  • CLEVER°FRANKE (Realisatie pilotwebsite Cultuurmonitor)
  • Platform Cultuurstatistici
  • Landelijk Werkgroep Cultuurbeleid
  • Onderzoeksnetwerk Cultuur in onderwijs, vrije tijd en beleid
  • Al onze gesprekspartners
  • Alle collega’s bij de Boekmanstichting

Op de hoogte blijven?

Via de nieuwsbrief van de Boekmanstichting blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom de Cultuurmonitor.

Verantwoording beeld

Omslagbeeld Jaarrapportage 2021 door Munir de Vries